Τεχνομουτουαλισμός
Ελληνικά

Η εξουσία στο φως

Αφαιρέστε τις κρυψώνες

Η διαφθορά, η επιτήρηση και ο έλεγχος χρειάζονται όλα το ίδιο πράγμα: εξουσία πάνω σε κάτι κοινό που κανείς άλλος δεν μπορεί να δει ή να σταματήσει. Το μέλλον-φρούριο είναι χτισμένο σε αυτού του είδους την εξουσία. Η τεχνολογία δεν μπορεί να κάνει τους ανθρώπους καλούς, αλλά μπορεί να κάνει τη μυστική εξουσία πάνω σε κοινά πράγματα πολύ δύσκολο να περάσει ατιμώρητη.

Σκεφτείτε πώς συμβαίνει στην πραγματικότητα η διαφθορά. Ένας αξιωματούχος τροποποιεί ένα κτηματολογικό αρχείο. Ένας ταμίας μεταφέρει χρήματα μεταξύ λογαριασμών. Μια τράπεζα δημιουργεί πίστωση για τους φίλους της. Μια πλατφόρμα αλλάζει αθόρυβα τους κανόνες της για να ευνοήσει τα δικά της προϊόντα. Μια κάλπη εξαφανίζεται. Κάθε περίπτωση εξαρτάται από κάποιον που ελέγχει ένα αρχείο το οποίο οι άλλοι δεν μπορούν να ελέγξουν.

Ο τεχνομουτουαλισμός επιτίθεται απευθείας σε αυτό. Εδώ είναι δώδεκα τρόποι, και για τον καθένα, τι πραγματικά χρειάζεται για να λειτουργήσει.

  1. Κάθε πληρωμή υπογεγραμμένη από τον πληρωτή

    Κάθε μέλος διατηρεί ένα μυστικό κλειδί στο δικό του τηλέφωνο, συχνά αποθηκευμένο ως μια λίστα λέξεων. Μια πληρωμή μετράει μόνο εάν έχει υπογραφεί με αυτό το κλειδί. Χωρίς το κλειδί σας, ούτε ο ιδιοκτήτης του διακομιστή, ούτε ένας διαχειριστής, ούτε ένας χάκερ δεν μπορεί να ξοδέψει τα χρήματά σας για εσάς.

    Τι χρειάζεται: μέλη που διατηρούν τα δικά τους κλειδιά ασφαλή, και έναν απλό τρόπο ανάκτησής τους που δεν παραδίδει το κλειδί σε κάποιον άλλον.

  2. Χρήματα που δεν μπορούν να εκτυπωθούν από κάποιον εκ των έσω

    Στην αμοιβαία πίστωση, τα χρήματα δημιουργούνται μόνο όταν ένα μέλος πληρώνει ένα άλλο: το ένα υπόλοιπο αυξάνεται και το άλλο μειώνεται κατά το ίδιο ποσό. Όλα τα υπόλοιπα αθροίζονται πάντα στο μηδέν. Καμία κεντρική τράπεζα, ταμίας ή «φίλος του διευθυντή» δεν μπορεί να βγάλει χρήματα από το τίποτα.

    Τι χρειάζεται: πιστωτικά όρια που ορίζονται από δημοσιευμένους κανόνες, όπως το ιστορικό συναλλαγών ενός μέλους, και όχι από την προσωπική έγκριση οποιουδήποτε.

  3. Κανόνες ως ανοιχτός κώδικας

    Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν οι προμήθειες, τα όρια και οι ψηφοφορίες είναι γραμμένος σε λογισμικό ανοιχτού κώδικα που ο καθένας μπορεί να διαβάσει. «Οι κανόνες» παύουν να είναι ό,τι αποφασίζει ο υπεύθυνος αυτή την εβδομάδα.

    Τι χρειάζεται: ο κώδικας να είναι δημοσιευμένος, κάθε αλλαγή να καταγράφεται δημόσια, και σαφείς επεξηγήσεις σε απλή γλώσσα ώστε οι μη προγραμματιστές να μπορούν να παρακολουθούν.

  4. Ένα καθολικό που αποκαλύπτει την παραποίηση

    Κάθε εγγραφή μπορεί να φέρει ένα ψηφιακό αποτύπωμα (ένα "hash") των προηγούμενων εγγραφών, έτσι ώστε η αλλαγή μιας παλιάς εγγραφής να σπάει κάθε επόμενο αποτύπωμα. Ανεξάρτητα αντίγραφα που τηρούνται από διαφορετικά άτομα δείχνουν αμέσως εάν ένα αντίγραφο αλλοιώθηκε.

    Τι χρειάζεται: αντίγραφα που τηρούνται από άτομα που δεν λογοδοτούν το ένα στο άλλο, και κάποιον που πραγματικά τα ελέγχει.

  5. Αποφάσεις που εκτελούνται μόνες τους

    Όταν τα μέλη ψηφίζουν για δαπάνες από ένα κοινό ταμείο, το λογισμικό πραγματοποιεί την πληρωμή ακριβώς όπως ψηφίστηκε. Κανείς δεν έχει τη δυνατότητα να «ξεχάσει», να καθυστερήσει ή να ανακατευθύνει τα χρήματα σε έναν συγγενή.

    Τι χρειάζεται: δίκαιοι κανόνες ψηφοφορίας (ποιος μπορεί να ψηφίσει, πόσοι πρέπει να συμμετάσχουν) συμφωνημένοι εκ των προτέρων, και προστασία από ψεύτικους λογαριασμούς.

  6. Κοινά ταμεία στο φως

    Τα κοινοτικά κεφάλαια, όπως ένα μικρό τέλος σε κάθε πώληση ή η αργή απομείωση της συσσωρευμένης πίστωσης, ρέουν σε ένα κοινό ταμείο του οποίου κάθε πληρωμή μπορούν να δουν τα μέλη.

    Τι χρειάζεται: μια σαφής γραμμή μεταξύ αυτού που είναι κοινό (τα χρήματα της κοινότητας) και αυτού που είναι ιδιωτικό (οι προσωπικές συναλλαγές κάθε μέλους).

  7. Κανένα μεμονωμένο άτομο δεν κατέχει όλα τα κλειδιά

    Τα πιο ισχυρά κλειδιά, όπως αυτά που μπορούν να επαναφέρουν λογαριασμούς, είναι χωρισμένα έτσι ώστε δύο στους τρεις κατόχους κλειδιών σε διαφορετικά μέρη να πρέπει να συμφωνήσουν. Οι επικίνδυνες ενέργειες περιμένουν μία ημέρα και ειδοποιούν το μέλος, ώστε να μπορούν να σταματήσουν.

    Τι χρειάζεται: κάτοχοι κλειδιών που είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους, και ειλικρίνεια με τα μέλη σχετικά με το τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν οι κάτοχοι κλειδιών.

  8. Ελευθερία αποχώρησης

    Εάν οι άνθρωποι που διαχειρίζονται τον διακομιστή μιας κοινότητας κάνουν κατάχρηση, τα μέλη μπορούν να πάρουν ένα αντίγραφο του λογισμικού και των αρχείων τους και να ξεκινήσουν ξανά αλλού. Η εξουσία από την οποία μπορεί κανείς να απομακρυνθεί αναγκάζεται να συμπεριφέρεται έντιμα.

    Τι χρειάζεται: λογισμικό ανοιχτού κώδικα, εγγραφές που τα μέλη μπορούν να εξάγουν, και καμία εξάρτηση από το domain, το cloud ή το κατάστημα εφαρμογών μιας εταιρείας.

  9. Εμπιστοσύνη που κερδίζεται, δεν αγοράζεται

    Η φήμη χτίζεται μέσα από πραγματικές συναλλαγές με πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους. Οι κυκλικές συναλλαγές με τους δικούς σας φίλους σταματούν να μετρούν μετά από ένα σημείο, επομένως η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να κατασκευαστεί τεχνητά.

    Τι χρειάζεται: όρια στο πόσο μπορεί να προσθέσει οποιοσδήποτε μεμονωμένος συνεργάτης στο ιστορικό σας, και τρόποι εντοπισμού κυκλωμάτων ψεύτικων λογαριασμών.

  10. Ποιος διόρισε ποιον, καταγεγραμμένο στο αρχείο

    Ποιος προσκάλεσε κάθε μέλος, ποιος κατέχει ποιον ρόλο και ποιος τον παραχώρησε, όλα καταγράφονται. Η ευνοιοκρατία αφήνει ίχνη.

    Τι χρειάζεται: αλλαγές ρόλων που είναι ορατές στα μέλη, και μια κουλτούρα ουσιαστικού ελέγχου.

  11. Ιδιωτικότητα για τους ανθρώπους, διαφάνεια για την εξουσία

    Οι συναλλαγές των απλών μελών πρέπει να είναι ιδιωτικές. Οι αποφάσεις και οι δαπάνες όσων έχουν εξουσία πάνω σε κοινά πράγματα πρέπει να είναι δημόσιες. Η διαφθορά ευδοκιμεί όταν συμβαίνει το αντίστροφο.

    Τι χρειάζεται: προσεκτικός σχεδιασμός, και στο μέλλον μαθηματικά διατήρησης της ιδιωτικότητας που αποδεικνύουν ότι τα σύνολα συμφωνούν χωρίς να εκθέτουν τα προσωπικά οικονομικά κανενός.

  12. Μικρές μονάδες, συνδεδεμένες μεταξύ τους

    Η διαφθορά μεγαλώνει με την απόσταση από τους επηρεαζόμενους ανθρώπους. Κοινότητες αρκετά μικρές ώστε οι άνθρωποι να γνωρίζονται μεταξύ τους, συνδεδεμένες με άλλες ως ίσες, είναι πολύ πιο δύσκολο να αλωθούν από ό,τι ένα γιγάντιο σύστημα.

    Τι χρειάζεται: λογισμικό που κάθε κοινότητα μπορεί να εκτελέσει μόνη της, και απλοί τρόποι σύνδεσης και συναλλαγών μεταξύ κοινοτήτων.

Τι γίνεται με το blockchain;

Το blockchain είναι ένας τρόπος για να οικοδομηθεί ένα καθολικό που κανείς δεν μπορεί να ξαναγράψει κρυφά: χιλιάδες αντίγραφα, καθένα από τα οποία ελέγχει τα άλλα. Απέδειξε ότι η ιδέα λειτουργεί χωρίς κεντρικό λογιστή. Αυτό έχει σημασία.

Όμως το blockchain δεν είναι ο μόνος τρόπος, και κουβαλάει βάρη:

  • Μερικά από τα πιο γνωστά blockchain, πάνω απ' όλα το Bitcoin, καίνε τεράστιες ποσότητες ενέργειας, και τα περισσότερα χρειάζονται ένα νόμισμα (coin). Τα νομίσματα προσελκύουν κερδοσκόπους.
  • «Σκουπίδια μέσα, σκουπίδια έξω»: ένα καθολικό μπορεί να εμποδίσει την αλλαγή των εγγραφών αργότερα, αλλά δεν μπορεί να αποτρέψει την εισαγωγή μιας ψευδούς εγγραφής εξαρχής.
  • Οι μόνιμες εγγραφές δεν μπορούν να ξεχάσουν, πράγμα που αποτελεί πρόβλημα για τα προσωπικά δεδομένα και για τα λάθη.

Ο στόχος είναι αυτό που μετράει: ένα αρχείο που δεν μπορεί να αλλαχθεί αθόρυβα και που οι άνθρωποι μπορούν να ελέγξουν μόνοι τους. Οι υπογεγραμμένες καταχωρίσεις, τα αλυσιδωτά αποτυπώματα και τα ανεξάρτητα τηρούμενα αντίγραφα μπορούν να το προσφέρουν αυτό χωρίς κανένα νόμισμα. Το λουκετάκι στο πρόγραμμα περιήγησής σας βασίζεται ήδη στα δημόσια αρχεία καταγραφής «Certificate Transparency» που λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο, χωρίς να εμπλέκεται κανένα blockchain.

Μια τεχνομουτουαλιστική κοινότητα θα πρέπει να επιλέγει όποιο εργαλείο ταιριάζει και να είναι ειλικρινής σχετικά με τους συμβιβασμούς. Κανένα token για κερδοσκοπία.

Πού μετατοπίζεται η διαφθορά

Εδώ είναι το ειλικρινές μέρος. Όταν κλειδώνετε το καθολικό, η διαφθορά δεν εξαφανίζεται· μετακινείται στις παρυφές, στα σημεία όπου οι άνθρωποι εξακολουθούν να αποφασίζουν:

  • Ποιος εισέρχεται. Όποιος εγκρίνει νέα μέλη μπορεί να αφήσει να μπουν ψεύτικοι λογαριασμοί ή να κρατήσει έξω ανταγωνιστές.
  • Ποιος ακούγεται. Οι συντονιστές μπορούν να φιμώσουν τους επικριτές.
  • Ποιος κατέχει τα κλειδιά και τρέχει τους διακομιστές. Μπορούν να δουν περισσότερα από άλλους και να απενεργοποιήσουν λειτουργίες.
  • Ποιος ελέγχει τα καταστήματα εφαρμογών και τον νόμο. Εξωτερικές δυνάμεις μπορούν ακόμα να κλείσουν ένα έργο.

Επομένως, η τεχνολογία είναι η μισή απάντηση. Η άλλη μισή είναι η διακυβέρνηση που είναι εξίσου ανοιχτή:

Τι χρειάζεται επίσης μια αξιόπιστη κοινότητα: δημοσιευμένους κανόνες εισδοχής και συντονισμού, ένα δημόσιο αρχείο αποφάσεων συντονισμού, εναλλασσόμενους ρόλους ανακλητούς από τα μέλη, τακτικές εκθέσεις διαφάνειας, ανεξάρτητους ελέγχους και περισσότερους από έναν τρόπους εγκατάστασης και εκτέλεσης του λογισμικού, ώστε κανένας φύλακας πύλης να μην μπορεί να το σταματήσει μόνος του.

Αυτό δεν είναι αδυναμία της ιδέας· είναι η αναγκαία δουλειά. Η τεχνολογία αφαιρεί τις εύκολες κρυψώνες, και οι άνθρωποι πρέπει να συνεχίσουν να προσέχουν τα υπόλοιπα. Η Elinor Ostrom κέρδισε το Νόμπελ Οικονομικών το 2009 αποδεικνύοντας ότι οι κοινότητες μπορούν να διαχειρίζονται κοινούς πόρους με επιτυχία για αιώνες όταν φτιάχνουν τους δικούς τους κανόνες, ελέγχουν η μία την άλλη δίκαια και επιλύουν τις διαφορές τοπικά. Ο τεχνομουτουαλισμός δίνει σε αυτές τις κοινότητες καλύτερα εργαλεία.